Bekkeninstabiliteit — een verstoring van de normale functie van het sacro-iliacale (SI) gewricht of de symfyse — is een frequente maar vaak gemiste oorzaak van lage-rug-, bil-, en liesgijn bij ouderen. De klachten overlappen sterk met die van heuparthrose en lumbale rugpijn, wat de diagnose bemoeilijkt. In dit artikel leest u hoe bekkeninstabiliteit bij ouderen ontstaat, hoe u het herkent, en welke behandeling het effectiefst is.
Anatomie van het bekken en de SI-gewrichten
Het bekken is het bottige kader dat de wervelkolom verbindt met de benen. Het bestaat uit twee heupbeenderen (os ilium) en het heiligbeen (os sacrum) dat via de twee SI-gewrichten aan de heupbeenderen is verbonden. De SI-gewrichten zijn van nature weinig beweeglijk — ze absorberen schokken en transfereren de krachten van de wervelkolom naar de benen. Wanneer de normale bewegingspatronen van de SI-gewrichten verstoord raken door spierzwakte, overbelasting, of degeneratie, ontstaat SI-disfunctie of bekkeninstabiliteit.
Oorzaken van bekkeninstabiliteit bij ouderen
Bij ouderen zijn de meest voorkomende oorzaken: degeneratieve artrose van de SI-gewrichten (vergelijkbaar met artrose elders), asymmetrische spierkracht rondom het bekken (zwakke glutei aan één kant), een beenlengteverschil (ook een verschil van 5 mm kan al SI-disfunctie veroorzaken), en langdurig asymmetrisch belasten (altijd op hetzelfde been staan, altijd op één zijde zitten).
P.S. Wil je comfortabeler bewegen met minder pijn én profiteren van onze beste aanbieding? Ontdek dan de speciale MOVEX™-aanbieding → Klik hier.
De karakteristieke klachten
SI-disfunctie geeft een combinatie van klachten die het onderscheid met rugpijn en heuppijn moeilijk maakt:
- Pijn in de onderrug — laag, aan één kant, net naast de wervelkolom
- Bilpijn die uitstraalt naar de achterkant van het bovenbeen (maar zelden onder de knie)
- Liesgijn die aan heuparthrose doet denken
- Pijn bij éénbenig staan, traplopen, en bij het draaien in bed
- Pijn bij het instappen in de auto of bij het aantrekken van schoenen aan één been
- Verbetering bij liggen — de meeste SI-pijn is houdingsgebonden
Behandeling van bekkeninstabiliteit
Fysiotherapie: de hoeksteen
Gerichte fysiotherapie gericht op het herstellen van de SI-gewrichtsfunctie en het versterken van de bekkenstabilisatoren is de meest effectieve behandeling. Manuele therapie van het SI-gewricht (passieve mobilisatie) gecombineerd met actieve stabiliteitsoefeningen geeft bij de meeste patiënten significante verbetering. De meest effectieve stabiliteitsoefeningen: de clam-shell, gluteale brug, en de vogelhond (quadruped arm-been extensie).
Bekkenband
Een bekkenband — een strakke band rondom het bekken op de hoogte van de SI-gewrichten — geeft externe compressie die de SI-gewrichten stabiliseert. Studies tonen een directe pijnvermindering bij gebruik van een bekkenband bij SI-disfunctie. Het is een aanvullend hulpmiddel — geen vervanging voor de fysiotherapeutische behandeling.
SI-injectie
Een corticosteroïdinjectie in het SI-gewricht geeft bij 60 tot 70 procent van de patiënten kortdurende (4 tot 12 weken) pijnverlichting. Nuttig als diagnostisch en therapeutisch hulpmiddel — als de injectie pijnverlicpting geeft, bevestigt dit de SI-oorsprong van de pijn.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn pijn uit het SI-gewricht of de wervelkolom komt?
De FABER-test (Flexion, ABduction, External Rotation — voet op de knie plaatsen en knie naar de grond laten zakken) geeft pijn in de lies bij heuparthrose en pijn aan de achterkant van het bekken bij SI-disfunctie. Een fysiotherapeut of arts kan een reeks provocatietests uitvoeren voor een nauwkeurige lokalisatie.
Is bekkeninstabiliteit te genezen?
Bij de meeste ouderen is er een degeneratieve component die niet volledig te elimineren is. Maar de functionele klachten zijn bij de meeste patiënten goed te beheersen via fysiotherapie, bekkenbandondersteuning, en aanpassing van belastende activiteiten.
Conclusie
Bekkeninstabiliteit en SI-disfunctie zijn frequente maar gemiste oorzaken van lage-rug-, bil-, en liesgijn bij ouderen. De diagnose is klinisch via provocatietests. Fysiotherapie gericht op bekkenstabilisatoren, gecombineerd met een bekkenband en eventueel een SI-injectie, is de meest effectieve aanpak. Correctie van een beenlengteverschil via een zoolinlage kan bijdragen aan langdurige verlichting.
Gerelateerde artikelen
- Heuppijn bij ouderen: complete gids
- Heuppijn oefeningen voor thuis
- Rugpijn bij ouderen: complete gids
- Heup en bekken fysiotherapie
- Piriformissyndroom: behandeling
Medische disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij aanhoudende klachten altijd een arts of fysiotherapeut.
