Bij langdurige hallux valgus kan het eerste MTP gewricht artrose ontwikkelen — een combinatie die het behandeltraject significant compliceer. Wanneer de artrose zo ernstig is dat de beweeglijkheid sterk beperkt is, spreekt men ook van hallux rigidus. In dit artikel leest u hoe de diagnose wordt gesteld, hoe de behandeling verschilt en wat u kunt verwachten.
Is hallux valgus hetzelfde als artrose?
Nee — hallux valgus is een standsafwijking van de grote teen. Artrose is kraakbeenslijtage in het gewricht. De twee kunnen samen voorkomen: door de abnormale gewrichtsbelasting bij hallux valgus kan er secundair artrose ontstaan in het grote teengewricht. U kunt ook een hallux valgus hebben zonder artrose. Omgekeerd kan artrose van het grote teengewricht ook voorkomen zonder duidelijke hallux valgus.
Wat is hallux rigidus?
Hallux rigidus — letterlijk "stijve grote teen" — is een vorm van artrose van het gewricht aan de basis van de grote teen waarbij de beweeglijkheid sterk beperkt is. Een hallux rigidus kan ook voorkomen of ontstaan bij een hallux valgus. Patiënten verwarren hallux valgus en hallux rigidus soms: voelt het grote teengewricht juist stijf aan met pijn die vooral optreedt bij het afzetten, zonder duidelijke zijwaartse scheefstand? Dan kan het gaan om hallux rigidus.
Ontdek de MOVEX™-collectie → Bekijk alle producten.
Signalen dat er bijkomende artrose is
- Pijn bij alle bewegingen van het gewricht — ook bij actieve dorsaalflexie (teen omhoog)
- Duidelijk beperkt bewegingsbereik van de grote teen bij het omhoog buigen
- Hoorbare krakende geluiden (crepitatie) bij beweging
- Pijn ook in rust en 's nachts (bij gevorderde artrose)
- Zichtbare botwoekeringen aan de bovenkant van het gewricht
De diagnose artrose wordt bevestigd met een röntgenfoto (gewrichtsspleetversmalling, botwoekeringen). Als blijkt dat de hallux valgus samengaat met (beginnende) artrose, kan dat een reden zijn om eerder te opereren. Lees meer: diagnose bij de podotherapeut.
Hoe verandert de behandeling bij artrose?
Conservatief: stijvere zool
Bij artrose is een stijvere schoenzool (of een rocker-zool) te prefereren boven een flexibele zool — de stijve zool beperkt de pijnlijke extensiebeweging in het gewricht bij het afduwken. Dit is het omgekeerde van de aanbeveling bij hallux valgus zonder artrose. Een rocker-zool kan door de podotherapeut of schoenmaker worden aangebracht.
Conservatief: anti-inflammatoire behandeling
Bij artrose-opvlakkeringen is lokale anti-inflammatoire behandeling effectiever: NSAID-gel (diclofenac, ibuprofen gel) direct op het gewricht, kortdurende orale NSAID's bij ernstiger opvlakkering, en corticosteroïden-injectie door de huisarts of orthopeed bij uitgesproken artrose-ontstekingen. Lees meer: pijnstilling bij hallux valgus.
Operatief bij artrose
- Gecombineerde correctie + artrosechirurgie: de valgusoperatie wordt gecombineerd met een artroseingreep
- Gewrichtsvervanging (prothese): bij ernstige artrose met volledig kraakbeenverlies — geeft bewegingsbehoud
- Artrodese (gewrichtsversmelting): het gewricht wordt in een functionele stand vastgezet. Geeft pijnvrijheid maar verlies van gewrichtsbeweeglijkheid. De maximale hakhoogte die u mogelijk kunt dragen na een artrodese is 4 cm. Als het gewricht in uw grote teen versleten is (artrose) en de pijn ernstig is, helpt alleen rechtzetten niet meer — dan is een artrodese de aangewezen behandeling.
Veelgestelde vragen
Is hallux valgus hetzelfde als artrose?
Nee. Hallux valgus is een standsafwijking van de grote teen waarbij een knobbel ontstaat. Artrose is slijtage van het kraakbeen in het gewricht. In sommige gevallen kan er door de voortdurende afwijkende belasting bij hallux valgus secundaire artrose ontstaan in het grote teengewricht — dat is een combinatie van beiden.
Wat is het verschil tussen hallux valgus en hallux rigidus?
Hallux valgus is een scheefstand van de grote teen naar de andere tenen met een knobbel aan de zijkant. Hallux rigidus is een stijve grote teen door artrose van het basisgewricht, waarbij de beweeglijkheid sterk beperkt is zonder noodzakelijkerwijs een duidelijke zijwaartse scheefstand. Beide kunnen samen voorkomen.
Wanneer is een artrodese noodzakelijk bij hallux valgus?
Een artrodese is aangewezen bij ernstige artrose van het eerste MTP gewricht met volledig kraakbeenverlies en ernstige pijnklachten die niet reageren op conservatieve behandeling. Het is een definitieve ingreep — bespreek de voor- en nadelen uitvoerig met de chirurg en overweeg een second opinion: second opinion bij hallux valgus.
Conclusie
Hallux valgus met bijkomende artrose vraagt een aangepaste behandeling: stijvere of rocker-zool, anti-inflammatoire aanpak en eventueel operatieve artrosechirurgie of artrodese. Combineer altijd met kinesiotape en raadpleeg de podotherapeut voor een individueel behandelplan.
Gerelateerde artikelen
- Hallux valgus en artrose van het gewricht
- Diagnose en graadmeting bij hallux valgus
- Pijnstilling bij hallux valgus
- Hallux valgus operatie en herstel
- Voetpijn: de complete gids
Bij artrose van het eerste MTP gewricht zijn sommige activiteiten minder geschikt dan andere. Richtlijnen:
Een artrodese — het vastzetten van het eerste MTP gewricht in een functionele stand — is de meest definitieve behandeling bij ernstige artrose gecombineerd met hallux valgus. De grote teen staat daarna iets omhoog, zodat de voet afgewikkeld kan worden tijdens het lopen. De maximale hakhoogte na een artrodese is 4 cm. In zeldzame gevallen zal een tweede operatie noodzakelijk zijn als de botjes niet goed vastgroeien. Roken en diabetes verhogen dit risico. Raadpleeg bij twijfel een second opinion vóór u deze definitieve keuze maakt: second opinion bij hallux valgus.
Bronnen
- Coughlin MJ, Jones CP. Hallux valgus: demographics, etiology, and radiographic assessment. Foot Ankle Int. 2007.
- Nederlandse Vereniging voor Reumatologie — richtlijn artrose behandeling.
- Nederlandse Orthopaedische Vereniging — patiënteninformatie hallux valgus.
Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies, diagnose of behandeling. Neem bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten contact op met uw huisarts of een andere bevoegde zorgverlener.
