Wanneer handelingen met de handen moeizamer gaan, ligt de oplossing vaak niet in harder werken maar in ander gereedschap. Er bestaat een breed aanbod aan eenvoudige hulpmiddelen die het knijpen, draaien of tillen overnemen. Veel mensen kennen dat aanbod niet of stellen het gebruik uit. Dit artikel geeft een overzicht van wat er is en van hoe je kiest wat past.
Waarom eerder beginnen loont
Hulpmiddelen worden vaak geassocieerd met ernstige beperkingen, en dat maakt dat mensen wachten tot het echt niet meer gaat. Dat is jammer, want ze zijn juist nuttig bij handelingen die dagelijks terugkomen en die telkens een beetje vragen.
Het uitgangspunt is niet dat je iets niet meer kunt, maar dat je de kracht spaart voor waar je hem nodig hebt. Wie een opendraaihulp gebruikt, houdt meer over voor de rest van de dag. Dat sluit aan bij het principe van aanpassen in plaats van vermijden, dat beschreven staat in het artikel over bewegen bij artrose in handen en vingers.
Grepen verdikken
De categorie met het breedste toepassingsgebied zijn de opzetstukken die een bestaande greep dikker maken. Een dikkere greep vraagt minder knijpkracht, en dat geldt voor vrijwel elk voorwerp dat je vasthoudt.
Ze bestaan voor bestek, pennen, tandenborstels, gereedschap en keukengerei, en er zijn universele varianten van schuimrubber die je zelf op maat knipt. Dit is voor de meeste mensen de goedkoopste en breedst toepasbare aanpassing.
Ontdek de MOVEX™-collectie → Bekijk alle producten.
Draaien en openen
Voor het openen van potten, flessen en blikken bestaat een reeks oplossingen: opendraaihulpen die je over het deksel klemt, antislipmatjes die grip geven, wandmodellen waar je de pot in draait, en elektrische openers.
Ook voor sleutels bestaan er grepen die de hefboom vergroten, wat het omdraaien in een stroef slot aanzienlijk lichter maakt. Voor kranen zijn er verlengstukken die de draaibeweging vervangen door een hendel. Dit zijn handelingen die dagelijks terugkomen, dus de winst telt snel op.
Tillen en dragen
Bij tillen gaat het erom het gewicht van de vingers af te halen en elders neer te leggen. Draaghulpen voor boodschappentassen verdelen het gewicht over de onderarm, en een boodschappentrolley neemt het dragen volledig over.
In de keuken schelen lichtere pannen, pannen met twee handvatten en een verrijdbaar dienblad. Ook een snijplank met opstaande randen scheelt vasthouden. Voor wie moeite heeft met tillen bij het tuinieren of huishouden, gelden dezelfde principes; het artikel over rugpijn en de oorzaken daarvan beschrijft waarom dicht bij het lichaam tillen ook voor de rug uitmaakt.
Aankleden en verzorging
Voor knoopjes bestaan er knoophaken, voor ritsen zijn er trekkers met een grotere greep, en elastische veters maken het strikken helemaal overbodig. Ook kleding zelf is een keuze: grotere sluitingen, ritsen in plaats van knopen, of kleding zonder sluiting.
Bij persoonlijke verzorging schelen een langere steel op een borstel, een elektrische tandenborstel met dikke greep en pompflacons in plaats van tubes die je moet knijpen. Dit zijn kleine dingen, maar ze komen elke dag opnieuw terug.
In en om het huis
Buiten de directe hulpmiddelen zijn er aanpassingen aan het huis zelf die het knijpen en draaien verminderen. Deurklinken in plaats van knoppen, hendelkranen in plaats van draaikranen, en lichtschakelaars met een groot vlak zijn daarvan de bekendste.
Die vervang je meestal niet speciaal, maar bij een verbouwing of vervanging is het een overweging die weinig extra kost. Datzelfde geldt voor kastdeuren met grote grepen in plaats van kleine knopjes.
Ook in de tuin bestaan er varianten: snoeischaren met een ratelmechanisme, gereedschap met dikkere stelen en knielkussens met steunen om je aan op te duwen. Voor wie daarbij ook knieklachten heeft, geeft het overzicht over kniepijn en de oorzaken daarvan aanvullende achtergrond. Voor wie graag tuiniert, kan dat het verschil maken tussen doorgaan en ermee stoppen.
Wat je zelf kunt maken of aanpassen
Niet alles hoeft gekocht te worden. Schuimrubber om een steel wikkelen, een elastiekje om een gladde dop, of een theedoek als antislipmat werken vaak net zo goed als een speciaal product.
Voor wie wil uitproberen of een aanpassing zin heeft, is dat een goedkope manier om erachter te komen voordat je iets aanschaft. Wat blijkt te werken, kun je daarna vervangen door een nettere variant.
Kiezen wat past
Het aanbod is inmiddels groot, en niet alles werkt even goed voor iedereen. Wat het meeste oplevert, verschilt per persoon en hangt af van welke handelingen bij jou het lastigst zijn en welke het vaakst terugkomen.
Een ergotherapeut is hierin het aangewezen aanspreekpunt: die kijkt naar wat je op een dag daadwerkelijk doet en adviseert gericht, soms na een bezoek bij je thuis. Dat is doorgaans effectiever dan zelf bestellen op goed geluk. De huisarts kan daarnaar verwijzen; in sommige situaties wordt een deel vergoed, maar dat verschilt per verzekering en per hulpmiddel.
De drempel om ze te gebruiken
Een deel van de mensen heeft moeite met het idee van hulpmiddelen, omdat het voelt als toegeven dat iets niet meer gaat. Dat is een begrijpelijke reactie en het is de belangrijkste reden waarom ze ongebruikt in een la belanden.
Wat vaak helpt, is ze zien als gereedschap in plaats van als hulpmiddel. Een blikopener is ook gereedschap, en niemand ervaart die als een teken van beperking. Veel van deze voorwerpen zijn simpelweg praktisch, ook voor mensen zonder klachten.
Bespreek die aarzeling gerust met je zorgverlener. Het is een reëel onderdeel van de afweging en niet iets om over heen te stappen.
Wat hulpmiddelen niet doen
Hulpmiddelen nemen belasting weg, maar ze onderhouden zelf geen kracht en geen soepelheid. Wie alles uit handen geeft, merkt op termijn dat de hand zwakker en stijver wordt.
De afweging is dus tweeledig: hulpmiddelen inzetten voor handelingen die veel vragen of die pijn geven, en de hand blijven gebruiken voor alles wat wel goed gaat. Dat evenwicht is persoonlijk en verandert in de tijd. Het overzicht over actief blijven met gewrichtsklachten beschrijft waarom in beweging blijven daarbij het uitgangspunt blijft, ook wanneer er hulpmiddelen in huis zijn.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het tijd voor hulpmiddelen?
Eerder dan de meeste mensen denken. Ze zijn niet voorbehouden aan ernstige beperkingen; ze zijn nuttig zodra een handeling die dagelijks terugkomt pijn geeft of veel moeite kost. Vroeg inzetten spaart kracht voor de rest van de dag.
Waar begin ik?
Voor de meeste mensen leveren opzetstukken die grepen dikker maken en een opendraaihulp voor potten het meeste op, omdat die handelingen het vaakst terugkomen. Een ergotherapeut kan gericht meedenken op basis van wat jij op een dag doet.
Worden hulpmiddelen vergoed?
Dat verschilt per hulpmiddel en per verzekering, en eenvoudige hulpmiddelen koop je vaak gewoon zelf. Voor duurdere voorzieningen loopt het soms via de gemeente of de zorgverzekeraar. Je huisarts of ergotherapeut kan aangeven wat in jouw situatie geldt.
Conclusie
Hulpmiddelen voor hand en duim nemen het knijpen, draaien of tillen over bij handelingen die dagelijks terugkomen, en ze zijn nuttiger dan hun imago suggereert. Dikkere grepen en opendraaihulpen leveren voor de meeste mensen het meeste op. Een ergotherapeut adviseert gerichter dan zelf uitzoeken. Blijf daarnaast de hand gebruiken voor wat wel goed gaat, want hulpmiddelen nemen belasting weg maar onderhouden geen kracht of soepelheid.
Ondersteuning bij dagelijks bewegen
Op zoek naar ondersteuning bij het bewegen? Bekijk de MOVEX collectie met tapes en ondersteunende producten. Zo’n hulpmiddel is een aanvulling en vervangt geen oefeningen, fysiotherapie of medisch advies.
Gerelateerde artikelen
- Bewegen bij artrose in handen en vingers
- Actief blijven met artrose op latere leeftijd
- Artrose: wat is het en hoe ontstaat het?
- Polspijn: oorzaken en behandeling
Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies, diagnose of behandeling. Neem bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten contact op met uw huisarts of een andere bevoegde zorgverlener.
