Polymyalgia reumatica (PMR) is een ontstekingraandoening die bijna uitsluitend mensen boven de 60 treft — en bij vrouwen twee keer vaker voorkomt dan bij mannen. Het geeft ernstige pijn en stijfheid in schouder- en heupregio, uitgesproken ochtendstijfheid, en sterk verhoogde ontstekingswaarden in het bloed. PMR is direct behandelbaar met prednison en reageert zo snel en dramatisch dat de behandelresponsie ook diagnostisch is. In dit artikel leest u hoe PMR zich presenteert, hoe het wordt gediagnosticeerd, en hoe de behandeling verloopt.
Wat is polymyalgia reumatica?
PMR is een inflammatoire aandoening van de periartikulaire structuren — de weefsels rondom de gewrichten — van de schouder- en heupregio. Het is geen spierziekte (ondanks de naam) maar een gewrichts- en bursitis-gerelateerde aandoening. De oorzaak is niet volledig opgehelderd maar er is een auto-immuun component met verhoogde IL-6 productie als centrale driver van de ontsteking.
De karakteristieke klachten van PMR
PMR presenteert zich typisch met een combinatie van:
- Bilaterale schouderpijn en stijfheid — beide schouders tegelijk, pijn bij opheffen van de armen
- Heup- en dij- en nekpijn — de proximale spiergroepen
- Uitgesproken ochtendstijfheid langer dan 45 minuten — patiënten beschrijven moeite met opstaan, aankleden, en combing van het haar
- Systemische klachten: vermoeidheid, lichte koorts, gewichtsverlies, depressie
- Acuut begin: PMR begint doorgaans snel — soms binnen dagen tot weken
P.S. Wil je comfortabeler bewegen met minder pijn én profiteren van onze beste aanbieding? Ontdek dan de speciale MOVEX™-aanbieding → Klik hier.
Diagnostiek: bloedwaarden en uitsluitingsdiagnostiek
De bloedwaarden bij PMR zijn karakteristiek sterk verhoogd: BSE typisch boven 40 mm/uur (vaak boven 80 mm/uur), CRP sterk verhoogd, milde anemie. De diagnose PMR is een uitsluitingsdiagnose: andere oorzaken van de klachten (RA, infectie, maligniteit, myositis) moeten worden uitgesloten via aanvullend onderzoek. Echo of MRI toont bursitis rondom de schouder- en heupgewrichten bij PMR.
De relatie met reuscelarteriitis (temporale arteriitis)
PMR is nauw verwant aan reuscelarteriitis (GCA) — een ontsteking van de grote bloedvaten. Tien tot 15 procent van de PMR-patiënten heeft gelijktijdig GCA. GCA-symptomen: ernstige hoofdpijn, kaakpijn bij kauwen (kaakclaudicatio), visusverlies (medische spoedsituatie). Elk PMR-patiënt met nieuwe ernstige hoofdpijn of visusverlies moet direct medisch beoordeeld worden — onbehandelde GCA kan leiden tot blindheid.
Behandeling: prednison
PMR reageert zo snel en volledig op prednison dat het therapeutische effect ook diagnostisch is. Startdosis: 12,5 tot 25 mg prednison per dag. Typisch verloop: binnen 24 tot 72 uur na de eerste prednisondosis verdwijnen de pijn en stijfheid vrijwel volledig — dit is het karakteristieke PMR-responspatroon. De prednisondosis wordt over 12 tot 18 maanden geleidelijk afgebouwd. Bij terugval (pijn en stijfheid keren terug bij verlaging van de dosis): de dosis wordt tijdelijk verhoogd.
Langdurig prednisongebruik geeft bij ouderen significante bijwerkingen: osteoporose (altijd calcium, vitamine D, en bij hoog risico een bisfosfonaat supplementeren), diabetes, verhoogd infectierisico, en cardiovasculaire risico. Een reumatoloog begeleidt de prednisonafbouw en bewaakt de bijwerkingen.
👉 MOVEX Compressiehandschoenen geven warmte en steun bij de hand- en polsstijfheid die bij PMR kan optreden — aanvullend aan de prednisonbehandeling voor dagelijks comfort.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt PMR?
De meeste patiënten hebben PMR gedurende 12 tot 24 maanden waarna de prednison volledig kan worden afgebouwd. Twintig tot 30 procent heeft een recidiverende of chronische vorm die langduriger behandeling vraagt.
Kan PMR terugkomen na herstel?
Ja. Recidief treedt op bij 20 tot 30 procent van de patiënten — doorgaans bij te snelle prednisonafbouw. Bij recidief: terugkeer naar de laagst effectieve dosis en langzamere afbouw.
Zijn er alternatieven voor prednison bij PMR?
Tocilizumab (een IL-6 remmer, ook gebruikt bij RA) is recent goedgekeurd voor PMR bij patiënten die veel bijwerkingen hebben van langdurig prednisongebruik of bij wie de prednisonafbouw moeilijk verloopt.
Conclusie
Polymyalgia reumatica treft bijna uitsluitend mensen boven de 60 met ernstige bilaterale schouder- en heupregio-stijfheid en uitgesproken ochtendstijfheid. De sterk verhoogde BSE en de dramatische respons op prednison zijn karakteristiek. Behandeling met prednison gedurende 12 tot 18 maanden is de standaard. Let op de relatie met GCA — nieuwe ernstige hoofdpijn of visusverlies bij PMR-patiënten is een medisch spoedgeval.
Gerelateerde artikelen
- Reuma bij ouderen: de complete gids
- Reumatoïde artritis: behandeling en aanpak
- Artrose versus reuma: wat is het verschil?
- Reumamedicijnen: bijwerkingen en wat u moet weten
- Schouderpijn: oorzaken en aanpak
Medische disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij aanhoudende klachten altijd een arts of reumatoloog.
