Platvoet: oorzaken, types en de beste behandeling

Platvoet (pes planus) is een van de meest voorkomende voetaandoeningen ter wereld. Bij een platvoet is de mediale voetboog verlaagd of afwezig, waardoor de gehele voetzool bij het staan de grond raakt. In dit pillar-artikel leest u alles over de oorzaken, types en bewezen behandelingen van platvoet bij kinderen en volwassenen.

Anatomie van de voetboog

De voet heeft drie bogen: de mediale longitudinale boog (de meest zichtbare binnenste boog), de laterale longitudinale boog (buitenkant) en de transversale boog (dwars over de bal van de voet). De mediale voetboog wordt gevormd en ondersteund door het plantar fascia (plantaire fascie), het tibialis posterior-pees (de meest cruciale actieve ondersteuner), de intrinsieke voetspieren, en de botstructuur van de calcaneus, talus, naviculaire en cuneiforme botten. Bij platvoet is dit systeem onvoldoende — de boog zakt door bij belasting.

Types platvoet

• Flexibel platvoet (functioneel): de voetboog is aanwezig in ontlaste toestand (zittend, op teentoppen staan) maar verdwijnt bij belasting. Dit is verreweg het meest voorkomende type — 95 procent van alle platvoeten. Bij kinderen is dit fysiologisch tot de leeftijd van 6-8 jaar. Behandeling: oefeningen, inlegzolen, schoenkeuze
• Rigide platvoet (structureel): de voetboog ontbreekt ook in ontlaste toestand. Gerelateerd aan coalitio tarsi (vergroeiing van voetbotjes), artrose of neurologische aandoeningen. Behandeling: orthopedisch advies, eventueel operatief
• Verworven platvoet bij volwassenen (AAFD): progressieve platvoet door degeneratie of ruptuur van het tibialis posterior-pees. Meest voorkomende oorzaak van nieuw-ontstaan platvoet bij volwassenen boven de 40 jaar. Lees meer: platvoet bij volwassenen en tibialis posterior 

Oorzaken van platvoet

• Genetische aanleg: de meest voorkomende oorzaak van flexibel platvoet. Erfelijke gewrichtslaxiteit (hypermobiliteit) vergroot de kans op platvoet significant
• Tibialis posterior tendinopathie of -ruptuur: degeneratie van de meest cruciale actieve voetboogondersteuner — geeft progressief platvoet bij volwassenen
• Obesitas: overgewicht vergroot de belasting op de voetboog en versnelt de progressie van platvoet
• Zwangerschap: hormonale ontspanning van ligamenten in combinatie met gewichtstoename kan tijdelijk of permanent platvoet geven
• Reumatoide artritis: gewrichtsontsteking tast de botstructuur en de pezen van de voet aan
• Neurologische aandoeningen: spierverlamming of spasticiteit (CVA, spina bifida) geeft structureel platvoet cta

Symptomen van platvoet

Niet alle platvoeten geven klachten — bij kinderen en bij flexibel platvoet zonder overbelasting is platvoet vaak asymptomatisch. Symptomen bij symptomatisch platvoet: pijn aan de binnenzijde van de enkel en de voetboog (tibialis posterior pijn), pijn onder de voet bij lang staan of lopen, vermoeidheid van de voeten na kort lopend, hielspoor als secundaire complicatie (door overrekking van de plantaire fascie): hielspoor oorzaken en behandeling, en enkelpijn door overmatige pronatie: enkelpijn oorzaken en behandeling.

Diagnose van platvoet

De diagnose wordt gesteld via klinisch onderzoek: de wet-footprint-test (voet bevochtigend en op papier plaatsen — bij platvoet is het middengedeelte volledig afgedrukt), de heel-rise-test (single-leg heel raise — bij tibialis posterior dysfunctie lukt dit niet of met pijn), en beeldvorming: rontgenfoto staand bij vermoeden op structurele deformiteit of progressie, echografie bij vermoeden op tibialis posterior tendinopathie, MRI bij ernstige of atypische gevallen.

Conservatieve behandeling van platvoet

De conservatieve behandeling is de eerste keuze bij zowel kinderen als volwassenen met symptomatisch platvoet:

• Inlegzolen met mediale voetboogsteun: de meest bewezen effectieve conservatieve behandeling. MOVEX Comfort Inlegzolen met mediale boogsteun verminderen de pronatie, verlichten de tibialis posterior pees en verminderen de symptomen bij het merendeel van de patienten. Lees meer: platvoet inlegzolen kiezen
• Voetboogversterkende oefeningen: de tibialis posterior, de intrinsieke voetspieren en het Windlass-mechanisme versterken via gerichte oefeningen. Lees meer: platvoet oefeningen voetboog versterken
• Schoenkeuze: motioncontrol of stabiliteitsschoenen met mediale boogsteun en stevige hielcup. Lees meer: platvoet schoenen aanraders
• Gewichtsbeheersing: afname van het lichaamsgewicht vermindert de belasting op de voetboog direct

Platvoet bij kinderen

Platvoet bij kinderen is tot de leeftijd van 6-8 jaar fysiologisch en vereist in de meeste gevallen geen behandeling. Lees meer: platvoet bij kinderen en behandeling.

Platvoet bij hardlopen

Hardlopers met platvoet hebben een verhoogd risico op overbelastingsletsels door overmatige pronatie. Lees meer: platvoet bij hardlopen en sport.

Wanneer is operatieve behandeling aangewezen?

Operatieve behandeling is aangewezen bij rigide platvoet, gevorderde tibialis posterior tendinopathie (stadium 3-4) en bij aanhoudende ernstige klachten na 12 maanden adequate conservatieve behandeling. Lees meer: platvoet operatie wanneer.

Veelgestelde vragen

Is platvoet erg?

Niet altijd. Veel mensen met platvoet hebben geen klachten. Behandeling is aangewezen bij pijn, bij progressief platvoet door tibialis posterior dysfunctie en bij bijkomende klachten zoals hielspoor of enkelpijn.

Kan platvoet genezen?

Flexibel platvoet bij kinderen verbetert spontaan in 95 procent van de gevallen voor het 10de levensjaar. Bij volwassenen is platvoet door tibialis posterior degeneratie progressief maar behandelbaar. Conservatieve behandeling vermindert de klachten significant bij de meeste patienten.

Welke inlegzolen bij platvoet?

Inlegzolen met een stevige mediale voetboogsteun en hielkupcentrering. De MOVEX Comfort Inlegzolen geven directe voetboogondersteuning in alle dagelijkse schoenen. Lees meer: platvoet inlegzolen kiezen.

Conclusie

Platvoet is een veelvoorkomende maar goed behandelbare aandoening. Begin met de conservatieve aanpak: MOVEX Comfort Inlegzolen, voetboogversterkende oefeningen en de juiste schoenkeuze. Raadpleeg de podotherapeut of arts bij ernstige of progressieve klachten. Lees meer: Voetpijn: de complete gids.

Platvoet staat zelden alleen. Door de verstoorde voetmechaniek bij platvoet ontstaan secundaire klachten in de gehele keten van de voet, enkel en knie. Hielspoor: de overrekking van de plantaire fascie bij een gevallen voetboog verhoogt het risico op plantaire fasciitis significant. Lees meer: hielspoor oorzaken en behandeling. Enkelpijn: overmatige pronatie vergroot de valgusbelasting op de binnenste enkels structuren en de tibialis posterior pees. Lees meer: enkelpijn oorzaken en behandeling. Kniepijn: de inwaartse rotatie van het onderbeen bij platvoet vergroot de valgusbelasting op de knie (patellofemoraal pijnsyndroom, ITB-syndroom). Tibialis posterior tendinopathie: de meest directe complicatie van platvoet bij volwassenen. Lees meer: platvoet bij volwassenen: tibialis posterior. Behandel platvoet daarom niet in isolatie maar als onderdeel van een holistische voetgezondheidsaanpak. Begin vandaag met MOVEX Comfort Inlegzolen in alle dagelijkse schoenen voor directe voetboogondersteuning, gecombineerd met het voetboogversterkende oefenprogramma: platvoet oefeningen voetboog versterken en de juiste schoenkeuze: platvoet schoenen aanraders. Raadpleeg de podotherapeut voor een individueel behandelplan. Lees meer: Voetpijn: de complete gids.

Platvoet bij zwangerschap is een veelvoorkomend en onderschat probleem. Hormonale veranderingen (met name relaxine) versoepelen de ligamenten in het gehele lichaam inclusief de voetbanden, terwijl het toenemende lichaamsgewicht de voetboog extra belast. Gevolg: tijdelijk of permanent platvoet dat pijn, vermoeidheid en ochtendstijfheid van de voeten geeft. Aanpak bij platvoet tijdens zwangerschap: MOVEX Comfort Inlegzolen direct in alle dagelijkse schoenen bij de eerste tekenen van voetboogklachten, stabiele schoenen met brede basis (de voet vergroot tijdens de zwangerschap), en voetboogversterkende oefeningen die veilig zijn tijdens de zwangerschap (zittende short foot, ankle alphabet, seated calf raises). Na de bevalling: evalueer de voetboog — bij de meeste vrouwen herstelt de voetboog gedeeltelijk. Begin vandaag met MOVEX Comfort Inlegzolen en lees meer: platvoet inlegzolen kiezen en Voetpijn: de complete gids.

Gerelateerde artikelen

• Platvoet oefeningen voetboog versterken
• Platvoet bij kinderen
• Platvoet bij volwassenen: tibialis posterior
• Voetpijn: de complete gids

Bronnen

• Kohls-Gatzoulis J, et al. Tibialis posterior dysfunction as a cause of flatfoot in elderly patients. Foot. 2004.
• Nederlandse Vereniging voor Podotherapie — richtlijn platvoet en voetboogklachten.
• Nederlandse Orthopaedische Vereniging — patiënteninformatie platvoet.

Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies, diagnose of behandeling. Neem bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten contact op met uw huisarts of een andere bevoegde zorgverlener.