Polsartrose en duimartrose (CMC-1 artrose, ook wel rhizartrose) zijn veelvoorkomende klachten op middelbare en hogere leeftijd. Ze beperken de handkracht en de grijpfunctie aanzienlijk. In dit artikel leest u de oorzaken, symptomen en de aanbevolen behandelingen van pols- en duimartrose.
Duimartrose (CMC-1 artrose): de meest voorkomende handartrose
CMC-1 artrose is de degeneratie van het carpometacarpale gewricht aan de basis van de duim (saddle joint tussen het trapezium en het eerste metacarpale). Het is na kniepijn de meest voorkomende artrose-lokalisatie bij vrouwen boven de 50 jaar. CMC-1 artrose geeft pijn aan de basis van de duim bij knijpen, omdraaien (draaien van een sleutel, openen van een pot), en bij druk op de daumenbasis. Het kenmerkende teken: subluxatie van de eerste metacarpale basis met een knobbelvorming aan de basis van de duim (dorsale uitstulping). Grind-test: axiale druk met rotatie op de eerste metacarpale geeft pijn en crepitatie bij CMC-1 artrose.
Ontdek de MOVEX™-collectie → Bekijk alle producten.
Behandeling van duimartrose (CMC-1 artrose)
- Duim-spica-brace: immobilisatie van het CMC-1 gewricht ontlast de artrotische geleding direct — de effectiefste conservatieve maatregel. Lees meer: polsbrace tape polspijn
- Intra-articulaire corticosteroideninjectie: geeft bij 60-70 procent tijdelijke pijnverlichting (3-6 maanden)
- Hyaluronzuur-injectie: veelbelovend bij milde-matige CMC-1 artrose
- Duimspier-versterkende oefeningen: versterking van de m. opponens pollicis en m. abductor pollicis longus verbetert de gewrichtsstabiliteit. Begin met: polspijn oefeningen polsspierkracht
- Ergonomische aanpassingen: duimvriendelijk keukengerei (dikkere handgrepen), jar-openers, en aanpassing van het gereedschap: polspijn werkplek beeldscherm
- Trapeziectomie: verwijdering van het trapezium en ligamentoplastiek (LRTI) geeft bij invaliderende CMC-1 artrose na 6-12 maanden conservatieve behandeling uitstekende resultaten — 90 procent tevredenheid
Polsartrose: degeneratie van het radiocarpalgewricht
Polsartrose is minder frequent dan duimartrose. Oorzaken: posttraumatisch (na scaphoidfractuur met avasculaire necrose, na distale radiusfractuur), SLAC-wrist (scapholunate advanced collapse na SLAC-letsel), SNAC-wrist (scaphoid nonunion advanced collapse), en reumatoide artritis. Symptomen: pijn bij eindstandige polsflexie en -extensie, ochtendstijfheid, verminderde polskracht. Behandeling: conservatief (polsbrace: polsbrace tape polspijn, oefeningen: polspijn oefeningen polsspierkracht, injecties), en bij gevorderd stadium: prxoscopische debridement, gedeeltelijke polsarthrodese (vier-hoek-arthrodese), totale polsarthrodese of totale polsprothese.
Ergotherapie is bij duimartrose de meest praktische aanvulling op de medische behandeling. De ergotherapeut analyseert de dagelijkse activiteiten die het CMC-1 gewricht belasten en adviseert concrete aanpassingen: keukengerei met dikkere handgrepen (verlengde hendels voor meer hefboomwerking — minder knijpkracht nodig), elektrisch blikopener, jar-opener, speciale schrijfhulpmiddelen met dikke grip, en aanpassing van de kantoorwerkplek: polspijn werkplek beeldscherm met duimvriendelijke muis. De ergotherapeut maakt ook op maat gemaakte duim-spica-orthesen voor optimale CMC-1 gewrichtsontlasting. Begin vandaag met het oefenprogramma: polspijn oefeningen polsspierkracht en polsbrace: polsbrace tape polspijn. Lees meer: polspijn bij senioren en polspijn oorzaken en behandeling.
Specifieke oefeningen bij CMC-1 artrose: duimabductie (trek de duim weg van de vinger — versterkt de m. abductor pollicis longus en brevis), duimoppositie (raak de duim met de top van elke vinger — versterkt de m. opponens pollicis), pinch-grip oefeningen (knijpen met duim en wijsvinger — versterkt de intrinsieke duimspieren), en putty-therapie (therapeutisch klei in verschillende weerstandsniveaus voor progressieve duimspier-versterking). Begin laagintensief (geen pijn boven 3/10) en progresseer wekelijks. Begin vandaag. Lees meer: polspijn nacht slaap oorzaken en polspijn sport wielrennen.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik duimartrose (CMC-1 artrose)?
Pijn aan de basis van de duim bij knijpen en omdraaien, knobbelvorming aan de daumenbasis, pijn bij de grind-test. Begin vandaag met duim-spica-brace: polsbrace tape polspijn en duimspier-versterkende oefeningen: polspijn oefeningen polsspierkracht.
Is duimartrose te genezen?
Artrose kan niet worden genezen maar de progressie is te vertragen via brace: polsbrace tape polspijn, oefeningen: polspijn oefeningen polsspierkracht en ergonomie: polspijn werkplek beeldscherm. Begin vandaag.
Is een trapeziectomie nodig bij duimartrose?
Alleen bij invaliderende duimartrose na 6-12 maanden maximale conservatieve behandeling. De meeste patienten met CMC-1 artrose zijn goed conservatief te behandelen. Lees meer: polspijn bij senioren en polspijn oorzaken en behandeling.
Conclusie
Pols- en duimartrose vragen actief management. Begin vandaag met duim-spica-brace: polsbrace tape polspijn, duimspier-versterkende oefeningen: polspijn oefeningen polsspierkracht en ergonomie: polspijn werkplek beeldscherm. Lees meer: polspijn oorzaken en behandeling.
Gerelateerde artikelen
Bronnen
- Fernandes L, et al. EULAR recommendations for the non-pharmacological core management of osteoarthritis. Ann Rheum Dis. 2013.
- Nederlandse Vereniging voor Reumatologie — richtlijn artrose hand en pols.
- Nederlandse Orthopaedische Vereniging — patiënteninformatie duimartrose.
Medische disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies, diagnose of behandeling. Neem bij aanhoudende, ernstige of verergerende klachten contact op met uw huisarts of een andere bevoegde zorgverlener.
